Chuyển đến nội dung chính

Xuyên tâm liên thuốc

Tìm hiểu về Xuyên tâm liên thuốc - Xuyên tâm liên (穿心蓮)

Xuyên tâm liên thuốc (穿心蓮), danh pháp khoa học Andrographis paniculata (đồng nghĩa Justicia paniculata), hay còn gọi là công cộng, hùng bút, nguyên cộng, lam khái liên, cây lá đắng, khô đảm thảo, nhất kiến kỷ, là một loài cây thảo thuộc họ Ô rô (Acanthaceae), có nguồn gốc từ Ấn Độ và Sri Lanka.

Cây này là bản địa của khu vực Ấn Độ và Sri Lanka, được di thực và trồng phổ biến ở Nam Á, Đông Nam Á, miền nam Trung Quốc, nơi mà nó được dùng để trị một số bệnh viêm nhiễm, được dùng trước khi có thuốc kháng sinh. Người ta dùng chủ yếu lá và rễ của nó để làm thuốc. Hiện nay cũng được trồng tại khu vực Caribe, Trung Mỹ, Australia và châu Phi[1].

Miêu tả Xuyên tâm liên thuốc (穿心蓮)

Thân mọc thẳng đứng, cao từ 0,3-0,8 m, nhiều đốt, nhiều cành. Lá nguyên, mềm, mọc đối, cuống ngắn, phiến lá hình trứng thuôn dài hay hơi có hình mác, hai đầu nhọn, mặt nhẵn, dài 3–12 cm, rộng 1–3 cm. Hoa màu trắng, điểm hồng, mọc thành chùm hình chuỳ ở nách lá hay đầu cành. Quả dài khoảng 15 mm, rộng 3,5 mm, hơi nhẵn. Hạt hình trụ, thuôn dài. Mùa hoa từ tháng 9 đến tháng 10.

Thành phần hóa học Xuyên tâm liên thuốc (穿心蓮)

Trong toàn cây xuyên tâm liên có 14 chất glucozit và flavon, với hoạt chất chính là andrographolide.

Tác dụng dược lý Xuyên tâm liên thuốc (穿心蓮)

Những nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy nước sắc xuyên tâm liên với tỉ lệ 5/1, 2/1 có tác dụng yếu đối với các chủng vi khuẩn Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Bacillus subtilis[cần dẫn nguồn]. Hàm lượng andrographolide cao khi mới thu hái, có tác dụng diệt khuẩn mạnh; càng để lâu thì hàm lượng hoạt chất giảm nhanh, tác dụng diệt khuẩn giảm.

Theo tính vị ghi trong tài liệu y học dân gian Quảng Châu thì cây này có vị đắng, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu thũng, giảm đau. Được dùng chữa vết thương, tẩm gạc đắp vết thương hoặc làm dịch nhỏ giọt rửa vết thương; chữa viêm họng, viêm phế quản, lị cấp (nước sắc Xuyên tâm liên cùng với bồ công anh, sài đất...).

Tại một số tỉnh miền Trung Việt Nam, người ta dùng cây này làm thuốc bổ cho phụ nữ sau khi sinh đẻ xong bị ứ huyết, đau nhức tê thấp, kinh nguyệt bế tắc, nhọt ở hai bên cổ.

Hiểu về thảo dược xuyên tâm liên thuốc (穿心蓮)

TS-BS Trương Thị Ngọc Lan, Phó Viện trưởng Viện Y dược học dân tộc TP HCM, khuyến cáo người dân không nên mua xuyên tâm liên để sử dụng phòng bệnh Covid-19

Hiện chỉ mới có ý kiến đề xuất sử dụng xuyên tâm liên cho những ca mắc Covid-19 dạng F0 không triệu chứng, triệu chứng nhẹ và triệu chứng trung bình, chưa có phác đồ điều trị cụ thể cho từng trường hợp.

Kháng virus tự nhiên

TS Trương Thị Ngọc Lan cho biết xuyên tâm liên là vị thuốc thanh nhiệt, giải độc. Theo các nghiên cứu, vị thuốc này dùng để sử dụng điều trị cho những trường hợp nhiễm tà khí (trong y học hiện đại là virus hoặc vi khuẩn), sốt cao hoặc có hiện tượng viêm nhiễm. Gần đây, Thái Lan và một số quốc gia đã nghiên cứu lại xuyên tâm liên, vì cho rằng nó có công dụng điều trị bệnh nhân Covid-19. Bởi nó được xem như một loại thuốc kháng virus và kháng khuẩn từ thảo dược.

TS Ngọc Lan cho rằng trước đó virus SARS-CoV-2 sau khi nhiễm thì 14 ngày sau mới phát bệnh và lây nhiễm qua giọt bắn. Hiện nay với biến thể Delta, virus này được cho là lây qua không khí sau khi xâm nhập cơ thể không ủ bệnh 14 ngày mà chỉ cần 2-3 ngày là phát bệnh. Thế nhưng đây không phải là một con virus mạnh bởi có khoảng 70% không có triệu chứng và chỉ có khoảng hơn 20% là trở nặng.

Vấn đề đặt ra là 70% bệnh nhân không triệu chứng nhưng lại có tỉ lệ lây lan lớn do tải lượng virus ở vùng hầu họng cao. Do đó, sử dụng xuyên tâm liên để uống sẽ có tác dụng hỗ trợ tiêu diệt virus làm giảm tải lượng virus, từ đó giảm lây lan ra cộng đồng.


"Hiện tại chúng tôi đang nghiên cứu loại thuốc từ thảo dược (trong đó có xuyên tâm liên) có công dụng tiêu diệt virus. Thảo dược trong y học cổ truyền có nhược điểm là tác dụng chậm so với thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, thuốc tây y có thể diệt vi khuẩn nhưng không diệt được siêu vi, với xuyên tâm liên thì có tác dụng hỗ trợ diệt siêu vi, vì vậy mà thảo dược này đã được đưa vào phác đồ điều trị Covid-19" - TS Ngọc Lan cho biết.


Tuy nhiên, cũng không nên xem xuyên tâm liên là thần dược, nó vẫn chỉ là một loại thuốc hỗ trợ để làm giảm tải lượng virus, kháng virus. "Xuyên tâm liên giống như một loại kháng virus tự nhiên, mà thảo dược kháng virus tự nhiên thì ngoài xuyên tâm liên còn có tỏi, diệp hạ châu, kim ngân hoa…" - TS Lan cho biết thêm.

Tìm hiểu về Xuyên tâm liên thuốc - Xuyên tâm liên (穿心蓮) - Xuyên tâm liên thuốc 穿心蓮

Nhận xét